Opracowanie merytoryczne

dr n. med. Marcin Paśnik

radiolog · USG narządu ruchu

Umów się na wizytę u dr Paśnika w Synovia

22 896 50 06

Czy cieśń nadgarstka trzeba operować?

Czy cieśń nadgarstka trzeba operować? To jedno z najczęstszych pytań zadawanych przez pacjentów po rozpoznaniu zespołu cieśni kanału nadgarstka. Odpowiedź nie zawsze brzmi „tak”. W początkowych i mniej zaawansowanych przypadkach można zastosować leczenie zachowawcze, a u części pacjentów dobre efekty przynoszą również zabiegi wykonywane pod kontrolą USG, takie jak hydrodekompresja nerwu pośrodkowego.

Jednocześnie cieśni nadgarstka nie należy traktować wyłącznie jako problemu bólowego. Długotrwały ucisk nerwu pośrodkowego może stopniowo prowadzić do jego uszkodzenia. Jeżeli ucisk trwa odpowiednio długo, część zmian może stać się nieodwracalna. Dlatego pytanie nie powinno brzmieć wyłącznie: „czy można uniknąć operacji?”, ale również:

„jak długo można bezpiecznie leczyć cieśń bez uwolnienia nerwu?”

Dlaczego cieśni nadgarstka nie zawsze trzeba od razu operować?

Zespół cieśni kanału nadgarstka może mieć bardzo różne nasilenie. U jednego pacjenta pojawia się jedynie okresowe drętwienie palców w nocy, natomiast u innego zaburzenia czucia występują już przez większość dnia, a dodatkowo dochodzi do osłabienia ręki.

Dlatego sposób leczenia powinien zależeć między innymi od nasilenia objawów, czasu ich trwania, obrazu nerwu w USG oraz wyników badań dodatkowych, przede wszystkim EMG, jeżeli zostało wykonane.

W mniej zaawansowanych przypadkach można rozpocząć od leczenia zachowawczego. Stosuje się między innymi ograniczenie czynników nasilających dolegliwości, odpowiednie zaopatrzenie ortopedyczne, leczenie przeciwzapalne oraz iniekcje wykonywane w okolicy nerwu pośrodkowego.

Jedną z możliwości jest także hydrodekompresja kanału nadgarstka pod kontrolą USG. Zabieg polega na precyzyjnym wprowadzeniu igły w sąsiedztwo nerwu i podaniu płynu w taki sposób, aby oddzielić nerw od otaczających go tkanek. Techniki hydrodysekcji/hydrodekompresji są opisywane jako jedna z nieoperacyjnych metod leczenia zespołu cieśni kanału nadgarstka, chociaż wyniki badań nie pozwalają jeszcze jednoznacznie określić optymalnego preparatu i sposobu wykonywania zabiegu. (PubMed)

W SYNOVIA na warszawskim Ursynowie hydrodekompresje wykonywane są pod kontrolą USG, dzięki czemu przez cały czas można obserwować nerw pośrodkowy, ścięgna oraz przebieg igły.

Kiedy samo leczenie zachowawcze przestaje wystarczać?

To najważniejszy moment w leczeniu cieśni nadgarstka. Jeżeli leczenie zachowawcze lub wykonana iniekcja przynosi jedynie krótkotrwałą poprawę, a objawy regularnie powracają, trzeba ponownie ocenić sytuację.

Kolejne zastrzyki nie zawsze rozwiązują bowiem podstawowy problem. Nerw nadal znajduje się w ograniczonej przestrzeni kanału nadgarstka i nadal może podlegać uciskowi.

Jeżeli objawy są nasilone, utrzymują się pomimo leczenia albo szybko nawracają po początkowej poprawie, jednym z kolejnych etapów leczenia może być przecięcie więzadła poprzecznego nadgarstka i trwałe uwolnienie nerwu pośrodkowego.

Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent musi przejść klasyczną operację z większym nacięciem skóry.

Dlaczego nie warto zbyt długo czekać?

Nerw poddawany przewlekłemu uciskowi początkowo może reagować przede wszystkim okresowymi zaburzeniami przewodzenia. Pacjent budzi się w nocy z drętwieniem ręki, musi nią potrząsać, pojawia się mrowienie palców lub okresowy ból.

Wraz z postępem choroby objawy mogą jednak występować również w ciągu dnia. Drętwienie staje się częstsze, a z czasem może przestać całkowicie ustępować. W bardziej zaawansowanych przypadkach pojawia się osłabienie funkcji ręki i mięśni kłębu kciuka.

Na tym etapie problemem nie jest już tylko dyskomfort.

Ma to bardzo praktyczne znaczenie. Przecięcie więzadła usuwa przyczynę ucisku i daje nerwowi warunki do regeneracji, ale nie oznacza, że nerw uszkodzony przez wiele lat zawsze odzyska pełną funkcję. Im bardziej zaawansowane jest uszkodzenie włókien nerwowych i wtórny zanik mięśni, tym mniej przewidywalny może być stopień powrotu funkcji.

Dlatego utrzymującego się drętwienia, pogorszenia czucia, osłabienia chwytu czy zaniku mięśni kłębu kciuka nie należy miesiącami lub latami leczyć wyłącznie kolejnymi zastrzykami.

Czy przecięcie więzadła oznacza klasyczną operację?

Nie. Obecnie uwolnienie kanału nadgarstka można wykonać kilkoma metodami.

Klasyczna metoda otwarta polega na wykonaniu nacięcia i przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka pod bezpośrednią kontrolą wzroku. Stosowane są również techniki mini-open oraz endoskopowe.

USG pozwala podczas zabiegu obserwować nerw pośrodkowy, ścięgna, naczynia oraz samo więzadło. Dzięki temu możliwe jest wykonanie właściwego etapu zabiegu przy bardzo ograniczonym naruszeniu tkanek powierzchownych.

Współczesne badania wskazują, że uwolnienie kanału nadgarstka pod kontrolą USG może zapewniać poprawę objawów porównywalną z metodami otwartymi, a potencjalną korzyścią jest mniejszy dostęp i szybszy powrót do codziennych aktywności. Jednocześnie literatura dotycząca tych metod nadal się rozwija, a część przeglądów zwraca uwagę na potrzebę dalszych niezależnych badań z długim okresem obserwacji. (PubMed)

Hydrodekompresja czy przecięcie więzadła?

To nie są dwa identyczne zabiegi i nie powinny być traktowane zamiennie.

Dlatego pacjent, u którego hydrodekompresja lub inne leczenie zachowawcze daje dobrą i trwałą poprawę, nie musi automatycznie kwalifikować się do operacji. Natomiast jeżeli efekt jest niewystarczający, bardzo krótkotrwały albo występują cechy zaawansowanego uszkodzenia nerwu, należy rozważyć jego trwałe uwolnienie.

USG cieśni kanału nadgarstka – Warszawa, Ursynów

Przed podjęciem decyzji o sposobie leczenia istotne jest potwierdzenie rozpoznania i ocena stopnia zmian.

W badaniu USG nadgarstka można bezpośrednio zobaczyć nerw pośrodkowy, ocenić jego pole przekroju, obrzęk i zmianę kształtu, a także poszukać dodatkowych przyczyn ucisku. Można również rozpoznać warianty anatomiczne, które mogą mieć znaczenie podczas planowania zabiegu.

USG nie zastępuje w każdej sytuacji badania EMG. Oba badania dostarczają innych informacji: USG pokazuje anatomię nerwu i otaczających struktur, natomiast EMG pozwala ocenić zaburzenia jego funkcji i przewodzenia.

W SYNOVIA w Warszawie na Ursynowie dostępna jest zarówno diagnostyka USG zespołu cieśni kanału nadgarstka, jak i leczenie zabiegowe pod kontrolą USG. Zakres usług obejmuje hydrodekompresję, a u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów również małoinwazyjne przecięcie więzadła poprzecznego nadgarstka pod kontrolą USG. Diagnostyka nerwów obwodowych i zabiegi pod kontrolą USG należą do zakresu działalności gabinetu.

Badania i zabiegi wykonuje dr n. med. Marcin Paśnik, specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej zajmujący się obrazowaniem narządu ruchu i nerwów obwodowych. W razie potrzeby podczas konsultacji można również zestawić wynik USG z wcześniejszymi badaniami, takimi jak RTG, TK czy rezonans magnetyczny.

Czy zatem cieśń nadgarstka trzeba operować?

Nie każdą cieśń kanału nadgarstka trzeba od razu operować. W wielu przypadkach uzasadnione jest rozpoczęcie od leczenia zachowawczego lub zabiegów iniekcyjnych wykonywanych pod kontrolą USG.

Nie powinno się jednak za wszelką cenę odkładać uwolnienia nerwu tylko dlatego, że pacjent chce uniknąć „klasycznej operacji”. Jeżeli leczenie zachowawcze przestaje być skuteczne, objawy szybko powracają albo pojawiają się cechy postępującego uszkodzenia nerwu, przecięcie więzadła poprzecznego nadgarstka może być właściwym kolejnym etapem leczenia.

Co istotne, przecięcie więzadła nie musi obecnie oznaczać wyłącznie klasycznej operacji otwartej. Dostępne są również techniki małoinwazyjne, w tym uwolnienie kanału nadgarstka wykonywane pod kontrolą USG.

Najważniejszym celem leczenia nie jest więc uniknięcie operacji za wszelką cenę. Jest nim uwolnienie nerwu na odpowiednim etapie, zanim przewlekły ucisk doprowadzi do zmian, których nie będzie można już w pełni odwrócić.

FAQ – czy cieśń nadgarstka trzeba operować?

dr n. med.

Marcin Paśnik

• Instagram
• Facebook